नगरच्या इतिहासाचा चालता-बोलता ज्ञानकोश ज्येष्ठ इतिहास अभ्यासक भूषण गोपाळ देशमुख यांचे निधन

संघर्षनामा वृत्तसेवा । श्रीगोंदा

दि .७ जून २०२६ 

अहिल्यानगर । प्रतिनिधी 

नगर शहराच्या इतिहासावर, संस्कृतीवर आणि वारसा वास्तूंवर निस्सीम प्रेम करणारे ज्येष्ठ इतिहास अभ्यासक, वारसा संवर्धन चळवळीतील अग्रणी व्यक्तिमत्त्व आणि सामाजिक क्षेत्रातील सक्रिय कार्यकर्ते भूषण गोपाळ देशमुख यांचे दिनांक ६ जून २०२६ रोजी दुःखद निधन झाले. त्यांच्या निधनाने अहिल्यानगरच्या सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि वैचारिक क्षेत्राची मोठी हानी झाली असून नगरने आपल्या इतिहासाचा एक जिवंत दुवा गमावला आहे.

भूषण देशमुख हे केवळ इतिहासाचे अभ्यासक नव्हते, तर नगरच्या समृद्ध ऐतिहासिक वारशाचे संवाहक होते. नगरच्या निजामकालीन इतिहासाचा त्यांचा सखोल अभ्यास होता. शहरातील अनेक ऐतिहासिक वास्तू, पुरातन स्थळे, सांस्कृतिक परंपरा आणि विस्मृतीत गेलेल्या ऐतिहासिक घटनांची माहिती त्यांनी अभ्यासपूर्ण पद्धतीने जनसामान्यांपर्यंत पोहोचविली.

नगर शहराचा इतिहास नव्या पिढीपर्यंत पोहोचावा, शहराच्या वारशाबद्दल अभिमान निर्माण व्हावा आणि ऐतिहासिक वास्तूंचे संवर्धन व्हावे या उद्देशाने त्यांनी गेली अनेक वर्षे ‘हेरिटेज वॉक’ हा उपक्रम सातत्याने राबविला. या उपक्रमातून हजारो नागरिक, विद्यार्थी, संशोधक आणि इतिहासप्रेमींना नगरच्या वैभवशाली इतिहासाची प्रत्यक्ष ओळख करून दिली. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली झालेल्या हेरिटेज वॉकमुळे अनेकांना आपल्या शहराकडे नव्या दृष्टीने पाहण्याची प्रेरणा मिळाली.

सामाजिक बांधिलकी जपत त्यांनी स्नेहालयच्या ९०.४ एफएम रेडिओचे संचालक म्हणूनही अनेक वर्षे कार्य केले. सामाजिक प्रश्न, लोकजागृती, शिक्षण, संस्कृती आणि समाजोपयोगी विषयांवर आधारित कार्यक्रमांच्या माध्यमातून त्यांनी समाजाशी जिव्हाळ्याचे नाते निर्माण केले. त्यांच्या कार्यकाळात रेडिओने अनेक वंचित आणि उपेक्षित घटकांच्या प्रश्नांना वाचा फोडण्याचे काम केले.

त्यांच्या निधनाची बातमी समजताच इतिहासप्रेमी, सामाजिक कार्यकर्ते, पत्रकार, साहित्यिक, संशोधक आणि विविध क्षेत्रातील मान्यवरांनी तीव्र दुःख व्यक्त केले. शांत, अभ्यासू, संयमी आणि समाजाभिमुख व्यक्तिमत्त्व म्हणून त्यांची ओळख होती. नगरच्या इतिहासाविषयी बोलताना त्यांच्या चेहऱ्यावर दिसणारा उत्साह आणि अभ्यासपूर्ण मांडणी कायम स्मरणात राहील, अशा भावना अनेकांनी व्यक्त केल्या.

भूषण देशमुख यांच्या रूपाने नगर शहराने केवळ एक इतिहास अभ्यासक गमावलेला नाही, तर शहराच्या सांस्कृतिक स्मृती जपणारा एक जागरूक प्रहरी हरपला आहे. त्यांनी केलेले संशोधन, वारसा संवर्धनासाठीचे प्रयत्न आणि इतिहास जनसामान्यांपर्यंत पोहोचविण्याचे कार्य भावी पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरेल.

त्यांच्या निधनाने निर्माण झालेली पोकळी भरून न निघणारी असून, नगरच्या सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक क्षेत्रात त्यांचे योगदान सदैव स्मरणात राहील. त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली.