दवाखाने गच्च… मरण इतकं स्वस्त झालंय का?

संघर्षनामा वृत्तसेवा । श्रीगोंदा

दि .३१ मार्च २०२६

संपादकीय,

आजूबाजूला नजर टाकली तर एक अस्वस्थ करणारे चित्र दिसते -दवाखाने भरलेले, अपघातगृहांत धावपळ, मनोरुग्णालयांमध्ये वाढती गर्दी… आणि मनात एक प्रश्न घुमत राहतो -हे चाललंय तरी काय? मरण इतकं स्वस्त झालंय का?

मानवाच्या आयुष्याचा प्रवास हा जन्मापासून मृत्यूपर्यंतचा असतो. जन्म साधा, शांत आणि नैसर्गिक असतो; पण आज मरण मात्र अनेकदा वेदनादायी, अकाली आणि भयावह होत चालले आहे. जीवन जगण्याची शर्यत इतकी तीव्र झाली आहे की, जगण्यापेक्षा जिंकण्याची घाई अधिक दिसते. प्रत्येकाला मोठं व्हायचं आहे, पैसा कमवायचा आहे, पद मिळवायचं आहे, मान-सन्मान मिळवायचा आहे. पण या स्पर्धेच्या अतिरेकात अपेक्षा वाढल्या, सहनशक्ती कमी झाली -आणि तेच अनेक दुर्दैवी घटनांचं मूळ ठरतंय.

अपयश सहन न होणारी पिढी आजच्या स्पर्धात्मक युगात अपयशाला जागा उरलेली नाही. शिक्षण, करिअर, प्रेमसंबंध -कोणत्याही क्षेत्रात अपेक्षित यश मिळालं नाही की मानसिक ताण वाढतो. अनेक तरुण-तरुणी भावनिक आघात सहन करू शकत नाहीत आणि टोकाचा निर्णय घेतात. त्यामुळे मनोरुग्णालये भरत आहेत, तर आत्महत्यांच्या घटनाही वाढत आहेत. अपयश म्हणजे शेवट नाही ही साधी जाणीव हरवत चालली आहे.

प्रेम, मत्सर आणि हिंसक प्रवृत्ती एकतर्फी प्रेम, नात्यांमधील दगलबाजी, संशय -या कारणांमुळे घडणारे खून आणि आत्महत्या समाजाच्या मनोवृत्तीचे भयावह चित्र दाखवतात. मिळालं नाही तर संपवायचं ही मानसिकता वाढते आहे. यातून केवळ व्यक्ती नाही, तर संपूर्ण कुटुंब उद्ध्वस्त होतं.

व्यसन, वेग आणि बेफिकीरपणा अति वेगाने वाहन चालवणे, नशेच्या आहारी जाणे, आणि बेजबाबदार जीवनशैली -यामुळे अपघातांची संख्या झपाट्याने वाढली आहे. अपघातगृहांमध्ये रोज नव्या जखमा, नव्या कहाण्या… आणि अनेकदा कायमचे गमावलेले जीव. काही क्षणांचा थरार आयुष्यभराची शोकांतिका बनतो.

गुन्हेगारीचा वाढता विळखा चोरी, मारामारी, दरोडे, खून -या घटनांनी समाजात असुरक्षिततेची भावना वाढवली आहे. महिलांवर होणारे अत्याचार, कौटुंबिक हिंसाचार, बलात्कार, बालहत्यांसारख्या घटना तर अधिकच अस्वस्थ करणाऱ्या आहेत. कायद्याचा धाक कमी होत असल्याने गुन्हेगारांची हिंमत वाढते आहे आणि त्याचे परिणाम दवाखान्यांतील गर्दीत दिसून येतात.

शेतकरी आणि आर्थिक ताण कर्जबाजारीपणामुळे होणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या ही समाजाच्या जखमेवरची मीठ चोळणारी बाब आहे. कुटुंबप्रमुख गमावल्याने उरलेलं कुटुंब मानसिक, आर्थिक आणि सामाजिक संकटात सापडतं. हे केवळ आकडे नाहीत, तर उद्ध्वस्त झालेल्या आयुष्यांच्या कहाण्या आहेत.

अन्न, आरोग्य आणि अकाली मृत्यू रासायनिक मिश्रित अन्नपदार्थ, बदलती जीवनशैली, आणि आरोग्याकडे दुर्लक्ष यामुळे आजार वाढत आहेत. हृदयरोग, कर्करोग, मधुमेह यांसारख्या आजारांनी तरुण वयातच जीव घेतला जातो. नैसर्गिक मृत्यूंच्या तुलनेत अकाली मृत्यूंचं प्रमाण भयावह पातळीवर पोहोचलं आहे.

माणूस जगण्यापेक्षा मरणाच्या जवळ? आजची परिस्थिती अशी आहे की, माणूस जगण्याची काळजी कमी आणि मरणाच्या दिशेने जास्त वेगाने धावताना दिसतो. दवाखान्यांची गर्दी ही केवळ आरोग्य व्यवस्थेची समस्या नाही, तर ती समाजाच्या मानसिक, सामाजिक आणि नैतिक अध:पतनाची साक्ष आहे.

उपायांची दिशा -थांबून विचार करण्याची वेळ या सगळ्या परिस्थितीत एकच गोष्ट आवश्यक आहे -थांबून विचार करणे.

शिक्षणात केवळ स्पर्धा नव्हे, तर जीवनमूल्ये आणि मानसिक आरोग्य यांना प्राधान्य द्यावे

कुटुंबात संवाद वाढवून भावनिक आधार निर्माण करावा

कायद्याची कठोर अंमलबजावणी करून गुन्हेगारीवर आळा घालावा

व्यसनमुक्ती आणि रस्ते सुरक्षेबाबत जनजागृती वाढवावी

आरोग्यदायी जीवनशैली आणि शुद्ध अन्न यावर भर द्यावा

शेवटचा विचार मरण हा अटळ सत्य आहे; पण तो इतका स्वस्त आणि सहज व्हावा, ही शोकांतिका आहे.

प्रश्न असा नाही की लोक मरत आहेत…

प्रश्न असा आहे की, लोक जगणं विसरत आहेत.

आज गरज आहे ती यशस्वी होण्याची नाही, तर संतुलित आणि सजगपणे जगण्याची.

कारण…

जगणं मौल्यवान आहे, मरण नाही.