पत्रकारांचा ,मान,सन्मान,अभिमान आणि भान खरी शोध पत्रकारिता : - लढा सत्यासाठीचा

संघर्षनामा वृतसेवा ।श्रीगोंदा

दि .६ जानेवारी २०२६

संपादकीय .....

पत्रकारिता ही केवळ बातम्या देण्याची प्रक्रिया नाही, तर ती समाजाच्या अंतःकरणाशी थेट संवाद साधणारी चळवळ आहे. पत्रकार दिन हा केवळ शुभेच्छांचा सोहळा नसून, पत्रकारांनी स्वतःला प्रश्न विचारण्याचा दिवस आहे — आपण भान राखतोय का? आपला मान जपतोय का? सन्मानासाठी एकत्र उभे राहतोय का? आणि शोध पत्रकारितेचा दिवा तेवत ठेवतोय का?

भान हरपले तर पत्रकारिता दिशाहीन होते

आजच्या वेगवान युगात ‘ब्रेकिंग’च्या स्पर्धेत भान हरपण्याचा धोका वाढला आहे. अपुरी माहिती, सोशल मीडियावरील अफवा, टीआरपीसाठी अतिरंजित मांडणी — यामुळे पत्रकारितेची विश्वासार्हता धोक्यात येत आहे. पत्रकाराचे प्रत्येक शब्द समाजावर परिणाम करतो, हे भान ठेवणे ही आजची सर्वात मोठी गरज आहे. भान असेल तरच पत्रकारिता मूल्याधिष्ठित राहू शकते.

आज अनेक पत्रकार आर्थिक असुरक्षिततेत काम करत आहेत. मानधन नाही, संरक्षण नाही, तरीही सत्य लिहिण्याचे धाडस ते करत आहेत. अशा वेळी पत्रकाराचा आत्मसन्मान हीच त्याची खरी ताकद आहे. दबाव, प्रलोभन, धमकी यांना न झुकता सत्याची बाजू घेणे म्हणजेच मान जपणे. मान गमावून मिळवलेली प्रसिद्धी ही पत्रकारितेची हार असते.

पत्रकारांचा सन्मान हा भाषणांपुरता मर्यादित राहू नये. प्रशासन, राजकारण आणि समाजाने पत्रकारांना सहकार्याची भूमिका दिली पाहिजे. पत्रकारांवर हल्ले, खोटे गुन्हे, धमक्या - हे लोकशाहीसाठी घातक आहे. पत्रकार सुरक्षित नसेल, तर सत्य सुरक्षित राहत नाही. सन्मान ही मागणी नसून लोकशाहीची गरज आहे.

पत्रकार असण्याचा अभिमान हा पदाचा नसून विचारांचा असतो. अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याचा, सत्तेला प्रश्न विचारण्याचा आणि दुर्बलांचा आवाज बनण्याचा अभिमान पत्रकाराने जपला पाहिजे. टीका सहन करण्याची ताकद, चुका मान्य करण्याचे धैर्य आणि स्वतःला सतत तपासण्याची तयारी -हाच पत्रकारितेचा खरा अभिमान आहे.

                      चौकट

शोध पत्रकारिता : लोकशाहीची श्वासवाहिनी

शोध पत्रकारिता म्हणजे केवळ मोठे घोटाळे उघड करणे नव्हे; तर दडपलेले प्रश्न समोर आणणे, दुर्लक्षित घटकांचा आवाज बनणे आणि सत्तेच्या अंधाऱ्या कोपऱ्यात प्रकाश टाकणे होय. ही पत्रकारिता वेळखाऊ, धोकादायक आणि अनेकदा एकाकी असते. पण याच शोध पत्रकारितेमुळे लोकशाही जिवंत राहते. झटपट व्हायरल बातम्यांच्या युगात सखोल आणि तथ्याधारित पत्रकारिता अधिक गरजेची आहे.

आज प्रत्येकाच्या हातात कॅमेरा आहे, प्रत्येकजण बातमी देतो; पण प्रत्येकजण पत्रकार नसतो. एआय, सोशल मीडिया आणि फेक न्यूजच्या काळात सत्य वेगळे ओळखण्याची जबाबदारी पत्रकारावर अधिक वाढली आहे. तंत्रज्ञान स्वीकारा, पण मूल्यांची तडजोड करू नका -हीच नव्या युगातील पत्रकाराची कसोटी आहे.

पत्रकार दिन हा आत्मचिंतनाचा दिवस आहे. भान राखून काम करणे, मान जपणे, सन्मानासाठी एकत्र उभे राहणे, अभिमानाने सत्य मांडणे आणि शोध पत्रकारितेचा दीप अखंड तेवत ठेवणे -हाच पत्रकारितेचा खरा धर्म आहे.

पत्रकार गप्प झाला, तर अन्याय बोलू लागतो.

पत्रकार जागा असेल, तर लोकशाही टिकून राहते.