अमाप संपत्तीपेक्षा सुसंस्कृत संतती अधिक महत्त्वाची!

संघर्षनामा वृत्तसेवा । श्रीगोंदा

दि .६ ऑक्टोबर २०२६

संपादकीय,

आजच्या स्पर्धात्मक युगात प्रत्येक पालक आपल्या मुलांच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी धडपडत असतो. चांगले शिक्षण, मोठे घर, महागडी गाडी, बँक बॅलन्स, जमीन-जुमला आणि विविध सुख-सुविधा आपल्या मुलांना मिळाव्यात, यासाठी आयुष्यभर कष्ट घेतले जातात. ही धडपड निश्चितच कौतुकास्पद आहे. मात्र या संपत्तीबरोबर मुलांना संस्कार, माणुसकी, विवेक आणि नात्यांची जाणीव दिली जात आहे का? हा प्रश्न प्रत्येक पालकाने स्वतःला विचारण्याची वेळ आली आहे.

कारण संपत्ती वारशाने देता येते; पण संस्कार वारशाने मिळत नाहीत, ते कृतीतून रुजवावे लागतात.

घरात पैसा भरपूर असला, पण एकमेकांसाठी वेळ नसेल, मोठ्यांचा आदर नसेल, नात्यांची किंमत नसेल आणि योग्य-अयोग्य यातील फरक समजत नसेल, तर त्या संपत्तीचे भवितव्य काय? पैसा सुख-सुविधा देऊ शकतो; परंतु आत्मिक समाधान, आपुलकी, विश्वास आणि प्रेम विकत घेता येत नाही.

संस्कारांची शिदोरी आयुष्यभर उपयोगी पडते :-सुसंस्कृत संततीला समाजात मान-सन्मान मिळतो. संकटाच्या काळात योग्य निर्णय घेण्याची क्षमता निर्माण होते. चांगले-वाईट ओळखण्याची विवेकबुद्धी विकसित होते. कुटुंबातील नाती जपण्याची आणि माणसांशी आपुलकीने वागण्याची शिकवण मिळते.

पालकांनी मुलांना केवळ ‘काय मिळवायचे?’ हे शिकवण्याऐवजी ‘काय योग्य आहे?’ आणि ‘काय गमावू नये?’ हेही शिकवणे गरजेचे आहे.

आज अनेक कुटुंबांमध्ये संपत्तीच्या वाटणीवरून भाऊ-भाऊ दुरावतात, आई-वडिलांकडे दुर्लक्ष होते, नात्यांमध्ये कटुता निर्माण होते. यामागे अनेकदा संपत्तीची कमतरता नसते; संस्कारांची कमतरता असते.

मुलांसाठी पैसा कमवा; पण त्यांच्यासाठी वेळही द्या! :-पालक आपल्या मुलांच्या भविष्यासाठी पैसा कमवताना अनेकदा त्यांच्या वर्तमानाकडे दुर्लक्ष करतात. महागड्या वस्तू देणे सोपे असते; पण मुलांसोबत बसून संवाद साधणे, त्यांचे म्हणणे ऐकणे, पुस्तक वाचून दाखवणे, चांगल्या विचारांची चर्चा करणे आणि स्वतःच्या वर्तनातून आदर्श निर्माण करणे अधिक महत्त्वाचे असते.

मुलांना आपण सांगतो त्यापेक्षा आपण कसे जगतो, याचा त्यांच्या मनावर अधिक परिणाम होतो.

घरातील ज्येष्ठांचा सन्मान, गरजूंची मदत, प्रामाणिकपणा, संयम, कष्टाची जाणीव, स्त्री-पुरुष समानतेचा आदर, पर्यावरणाची काळजी आणि समाजाप्रती जबाबदारी—हे संस्कार घरातूनच रुजतात.

संपत्ती कमी-जास्त होऊ शकते; संस्कारांची गुंतवणूक कायम राहते

जमीन-जुमला विकला जाऊ शकतो, पैसा संपून जाऊ शकतो, घर बदलू शकते; पण बालपणी मनावर कोरलेले चांगले संस्कार आयुष्यभर साथ देतात.

म्हणूनच प्रत्येक पालकाने आपल्या मुलांच्या नावावर केवळ बँक बॅलन्स, मालमत्ता आणि संपत्तीची कागदपत्रे ठेवण्यापेक्षा त्यांच्यासाठी संस्कारांची अमूल्य शिदोरी ठेवली पाहिजे.

कारण उद्या आपल्या मुलांनी किती संपत्ती कमावली, यापेक्षा त्यांनी किती माणसे जोडली, किती नाती जपली, समाजासाठी काय केले आणि आपल्या आई-वडिलांचे नाव किती अभिमानाने उंचावले, हे अधिक महत्त्वाचे ठरणार आहे.

शेवटी एकच विचार...

संपत्ती मुलांना सुख-सुविधा देईल;

पण संस्कार त्यांना सुखी जीवन जगायला शिकवतील.

म्हणूनच -अमाप संपत्तीपेक्षा सुसंस्कृत संतती हीच आयुष्याची खरी कमाई आहे.

संपत्ती वारसा म्हणून देता येते; पण संस्कार दिले तरच तो वारसा खऱ्या अर्थाने पुढे जातो!